سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

357

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

وى تزويج كرده حامل شده باشد حال بچه در شكمش چگونه است ؟ حضرت فرمودند : بچه در شكم با مادر همچون هيئتت مادر را دارد يعنى او نيز رقّ مولاى مادر مىباشد . شارح ( ره ) پس از نقل اين حديث مىفرماين : اين روايت ظاهرش با اصول و قواعد منافات دارد زيرا اجماع منعقد است بر اينكه معسر و شخص غير واجد مال آنچه را كه در ذمّه‌اش خريده مالك مىشود و عتقش صحيح است و فرزندش حرّ و آزاد است پس حكم به اينكه عتقش باطل و نكاحش فاسد است و اينكه كنيزى را كه مالك نيست آزاد نموده با اصول مطابق نيست . و مقتضاى اين روايت آنست كه اگر مال معسر از مجموع ثمن كنيز نيز قاصر باشد بلكه مقدارى از آن را مىتوانند بپردازند باز حكم همان استكه در روايت ذكر شده و لو آنكه مقدار قصور خيلى ناچيز و اندك باشد و اين معنا قابل التزام و پذيرفتن نمىباشد . قوله : الّذى باعها : ضمير مفعولى به امه راجعست . قوله : و لم يقبض ثمنها : ضمير فاعلى در [ لم يقبض ] به مولاى اوّل راجع بوده و ضمير در [ ثمنها ] به امه عود مىكند . قوله : و يصحّ عتقه : يعنى عتق معسر . قوله : و يصير ولده حرّا : يعنى ولد معسر . قوله : و انّه اعتق ما لا يملك : ضمير در [ انّه ] بمعسر راجعست . قوله : و مقتضاها انّه متى قصر ماله عن مجموع ثمنها : ضمير در [ مقتضاها ] به روايت راجع بوده و ضمير در [ انّه ] به معناى [ شأن ] مىباشد و ضمير در [ ماله ] به مشترى و در [ ثمنها ] به امه راجعست .